Geç Hitit Krallığı

Arslantepe tabakalaşmasında II-III dönemleri Demir Çağı’na tarihlendirilir. Hitit İmparatorluğu’nun yıkılmasının ardından Anadolu’da küçük ve otonom krallıklar ortaya çıkmaya başlar. Arslantepe bu küçük krallıklardan birinin başkenti haline gelir ve Hitit ve Asur yazılı kaynaklarından edinilen bilgiye gore Malitiya ya da Melid/Meliddu olarak isimlendirilir (“Melitene” Roma Dönemi’nde kullanılan isimdir). Bu değişimin arkeolojik bakımdan belirtileri höyüğün kuzeydoğu eğiminde ortaya çıkar. Bu alanda ünlü Arslanlı kapı ile saray kalıntıları saptanır. 1930’lu yıllarda L. Delaporte tarafından keşfedilen Arslanlı Kapı, her iki yanında yer alan ve blok taşların yüksek kabartma tekniği ile şekillendirilmesi ile yapılan arslan heykellerine, üzerinde bezemelerin alçak kabartma tekniği ile yapıldığı ortostatlar eşlik eder. Ortostatların üzerinde kutsal av ve libasyon sahneleri yer alır. Arslanlı Kapı, kral heykeli ile birlikte günümüzde Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde sergilenmektedir.

Höyüğün kuzeydoğu alanında gerçekleştirilen İtalyan Heyeti kazı çalışmaları III ve II. dönemlere tarihlendirilen domestik yapıların ortaya çıkarılmasını sağlamıştır. Bu yapılar içindeki dikdörtgen planlı ve kerpiç duvarlı olan daha sonra taş temele kadar traşlanmış ve bir çeşit saray olarak tanımlanmıştır. Bu alanda yeniden başlatılan son dönem kazı çalışmalarında oldukça büyük ve sütunlu bir yapı ortaya çıkarılmıştır. Bu büyük yapı işlevsel yönden şehir kapısı ile bağlantılı bir yapıdır. Daha alttaki tabakalar ise bir savunma sistemi ile karakterize edilir. Savunma sistemi olasılıkla içkaleye giriş kapısı olan ve iki ortatostat ile varlığı kanıtlanan bir system ile bağlantılıdır ve bu giriş kapısı, Arslanlı kapı giriş kompleksi ile büyük benzerliğe sahiptir. Ancak ortostatlar üzerindeki bezemeler stilistik bakımdan Delaporte tarafından bulunan Arslanlı kapı ortostatlarından oldukça farklıdır. Çanak çömlek üretiminde hala IV. Dönem özellikleri görülmeye devam eder ve özellikle Orta Anadolu ve Kuzey Mezopotamya örnekleri ile büyük benzerlikler gösterir. Geç Hitit Dönemi Arslantepe’nin güç ve refah döneminin sonu ile eşleştirilir. MÖ 712 yılında şehir Asur kralı II. Sargon tarafından fethedilir ve ardından yerleşme kesin olarak terkedilir.

ARSLANTEPE 2015. Tüm hakları saklıdır.